Uralonet
MTA Nyelvtudományi Intézet MagyarEnglishDeutsch   InformációkSúgó

  1. teppɜ FU    'sűrű, tömött, szoros'  de 'dicht'  en 'thick, tight '



    UEW № 1048 Sorszám szerint: << Előző Következő >> Új keresés



    Egyeztető rész - (leány)nyelvi adatok
     
    udmurt/votjákStupi̮t 'passend, gebührend, gehörig, artig, anständig, angemessen'
    Stupal- 'passen, zusammenstimmen, angemessen sein; sich verbessern, hergestellt werden; gelingen, gut ausfallen, gehörig verrichtet werden'
    Gtupal- 'passen, angemessen sein'Wichm [wotj]
     
    komi/zürjénStopi̮d 'dicht, fest, eng, stark, kräftig (Mensch)'
    Stopal- 'dicht, fest werden, eng werden, dicht angedrückt (od. dgl.) werden (z. B. Deckel eines Gefäßes)'
    SOtopal- 'стать плотнее, плотно закрыться, затвориться'
    Udtop 'dicht fest, eng'
    Ptop 'richtig, pünktlich, genau'
    Ptopi̮t 'eng, dicht, fest; stark, kräftig (Mensch)'
    Ptopav- 'dicht, fest werden, eng werden, dicht angedrückt (od. dgl.) werden (z. B. Deckel eines Gefäßes)'
     
    magyar több 'mehr'
     többi 'andere, übrige'
    ÚESz.több


    Magyarázat
    MagyarDeutsch

    Wotj. i̮t, syrj. i̮d, i̮t sind Ableitungssuffixe, ung. b ein Komparativsuffix.

    In ung. több hat das Komparativsuffix b das ursprüngliche *p im Stammauslaut assimiliert: *tëpb ~ *töpb > tëbb >/< több, vgl. szép 'schön' > (1508: zepb >) szëbb 'schöner'.

    Im Ung. fand ein Bedeutungswandel 'dicht' → 'viel' statt; so wurde több zur Komparativform des unbestimmten Numerales sok 'viel'.

    Mehrere Forscher (Wichmann: FUF 7:51, MNy. 4:397; Beitr. 101; NyH7; Pais: NyK 49:295, UJb. 15:601) haben die perm. Wörter zu ung. tapogat- 'betasten, befühlen, herumtappen' gestellt (s. *toppa- 'fassen, greifen, halten' FU). Dies ist jedoch aus lautlichen und semantischen Gründen nicht akzeptabel.

    Mehrere Forscher (MUSz. 229; Beke Nyr. 41: 71; Juhász: MNy. 32: 312) haben több aus der Komparativform *tölebb von ung. tele 'voll' erklärt. Das ist jedoch aus lautlichen Gründen nicht zu akzeptieren. — Jókay (MNy. 25: 359) versuchte das Wort több aus dem mit Komparativsuffix versehenen Stamm des Demonstrativpronomens të- abzuleiten, was ebenfalls aus semantischen Gründen nicht akzeptiert werden kann.



    Bibliográfia
    • MSzFE = A magyar szókészlet finnugor elemei. 1–3. Föszerkesztő: Lakó György. Szerkesztő: Rédei Károly [1–3] és K. Sal Éva [3]. Munkatársak: Erdélyi István, Fabricius-Kovács Ferenc, Gulya János, K. Sal Éva, Vértes Edit. Budapest 1967, 1971, 1978.
    • Rédei: NyK 67: 127 = Nyelvtudományi Közlemények. 1–, Pest, [später:] Budapest 1862–.
    • TESz = A magyar nyelv történeti-etimológiai szótára. I–III. Főszerk. Benkő Loránd. Szerk. Kiss Lajos – Papp László (1–2), Kubínyi László – Papp László (3). Budapest 1967–1976.
    • Wichmann: WotjChr 114 = s. Wichm [wotj]